MAARTEN CAESENS – °1976

Tussen observatie en verbeelding: het werk van Maarten.

In het werk van Maarten is niets definitief. Wat op het eerste gezicht een landschap lijkt, verschuift bij nader kijken naar iets anders: een maquette, een compositie, een fragment, een herinnering. Zijn beelden bewegen tussen het materiële en het mentale, tussen wat er werkelijk is en wat je jezelf wijsmaakt te zien.

Maarten werkt op het snijvlak van vlak en ruimte, van beeld en object. Hij laat zich niet vastpinnen op één discipline: schilderkunst, fotografie en ruimtelijke ingrepen lopen door elkaar. Het resultaat is een beeldtaal die tegelijk concreet en instabiel aanvoelt. Niet om te verwarren als effect, maar om de kijker uit te nodigen tot actief kijken: tot twijfelen, herinterpreteren, opnieuw beginnen.

Centraal staat een gevoeligheid voor licht, context en perceptie. Kleur is bij Maarten geen meetbaar gegeven, maar een ervaring die afhankelijk is van omgeving en perspectief. Zoals licht in een ruimte de werkelijkheid verschuift, zo verschuift ook betekenis in zijn werk: nooit eenduidig, altijd in wording.

In dit gesprek vertelt Maarten over zijn zoektocht naar de “dubbele laag”, over kunst als esthetisch onderzoek, en over de rol van de kijker, niet als ontvanger van een boodschap, maar als medemaker van het beeld.

Een gesprek met Maarten Caessens::

Jouw werk voelt bijna filosofisch aan. Hoe zou je jezelf omschrijven als kunstenaar? “Ik beweeg me op het snijvlak van observatie en verbeelding. Het gaat me niet om wat objectief is, maar om wat er gebeurt tussen wat je ziet en wat je denkt te zien. Dat spanningsveld… dat “tussenin”, dat intrigeert me.

Mijn werk heeft vaak meerdere lagen: materie, verwarring, verbeelding. De verwarring ontstaat precies daar waar realiteit en verbeelding elkaar raken.

Iedereen interpreteert beelden anders. Het vermogen van de kijker om zelf te verbeelden, is cruciaal. Kunst is geen antwoord, maar een uitnodiging. Begrijpen is begrenzen. Als alles meteen duidelijk is, is er geen ruimte voor verbeelding. Ik wil dat de kijker stopt met oppervlakkig kijken en zich verliest in zijn eigen interpretatie.”

Materie speelt een grote rol in jouw werk. Waar kijken we hier precies naar? “Materie roept heel snel beelden op. Zeker als het uitdroogt, scheurt of structuren krijgt. Dan denk je automatisch aan geologie, landschap, textuur… iets wat je kunt lezen.

Hier bijvoorbeeld: dit is gewoon verf, uit een potje. Ik heb het drie dagen laten staan. Het droogde en plots ontstond er iets dat lijkt op een kleilandschap. Een uitgedroogd terrein. Alsof het Sahara-zand hier ligt, gevangen in een moment.

Het gaat hier in mijn nieuw werk passen. Voor mij is het belangrijk dat een werk opgenomen wordt in een context. Dat het niet zomaar een losstaand object is. De omgeving, het licht, de ruimte… dat maakt het beeld compleet.”

Hoe zag de jonge Maarten eruit? Was hij al bezig in zijn eigen wereldje? “Soms wel. Maar ik werd ook beïnvloed door mijn broers en mijn ouders waren zeer katholiek, traditioneel. Dat heeft ook een impact gehad. 

Mijn broer, Peter Arthur, was: avantgardistisch, gefascineerd door Stockhausen, sterrenkijken, schilderen. Daar heb ik veel van geleerd: passie, concentratie, fanatisme. Dat doorzettingsvermogen zit nog steeds diep in mij.

Als je focus hebt, kun je volledig verdwijnen in een proces: maquettes bouwen, vormen zoeken, doorgaan tot iets breekt. Dat intense verdwijnmoment… dat herken ik nog altijd in mezelf.”

En twijfel en faalangst? “Tien jaar geleden voelde ik nog veel faalangst. “Doe ik iets verkeerd?” Dat blijft een beetje. Maar het werk moet zich losmaken van oordeel. Het gaat niet om goedkeuring. Het gaat om doorgaan. Lopen, bewegen, experimenteren.

Zelfs als het lichaam of gevoel geblokkeerd is, moet het proces doorgaan. Soms loop je tegen een muur van twijfel. Maar als je honderd procent overtuigd bent, doe je het gewoon. Ongeacht wat iemand anders denkt.

Het gaat om expressie, om gevoel. En onderweg leer je omgaan met frustratie, kritiek. Uiteindelijk weet je zelf wat je wilt tonen en waarom.”

Je werkt ook vaak met bestaande beelden uit kranten, tijdschriften of internet. Waarom? “Het begint altijd met fascinatie. Een patroon, een idee, een blik op onze digitale wereld. Alles is meetbaar, voorspelbaar, maakbaar geworden. Door beelden te hergebruiken, breng ik iets tastbaars terug in een vluchtige tijd. Het gaat niet om concepten, maar om echt kijken.”

Hoe ervaar jij de snelle, vluchtige beelden van nu? “Het gaat zo snel dat er nauwelijks tijd is om iets te zien. Foto’s worden gemaakt om gepresenteerd te worden, niet om beleefd te worden. Mensen missen geduld. En dat vind ik jammer.

Vroeger nam je de tijd. Nu willen we alles sneller, meer, altijd. We verliezen ons eigen ritme, onze natuur, onze bioritmes. Het is de tragiek van ons leven: we rennen achter dingen aan, maar vergeten wat er echt toe doet.”

Heeft dat invloed op jouw werk? “Ja. Mijn werk vraagt aandacht, herhaling, geduld. Je kunt volledig investeren in iets, ook al ziet niemand het. Maar dat is oké. Het gaat om concentratie, om geloven in het proces en in jezelf.

Kunst kan een moment van frictie zijn en tegelijk een moment van openheid. Soms begin ik met een idee en soms ontstaat iets spontaan: een lijn, een beweging. Het groeit in mijn hoofd voordat het op doek verschijnt. Het is essentieel trouw te blijven aan die initiële vorm, maar ook te blijven oefenen, schetsen, proberen.”

Dus creëren is voor jou een oefening in tijd en aandacht? “Precies. Vertragen. Observeren. Vormen maken. Die beelden trouw blijven. Daarna pas kijk ik hoe het werk resoneert. Maar de kern moet altijd goed liggen.”

Wat wil je dat mensen meenemen? “Ik maak geen vrijblijvende kunst. *(lacht zacht)*

Ik wil dat mensen iets ervaren: een ander licht, een ander perspectief, een andere manier van kijken. Het hoeft geen boodschap te zijn. Het moet ruimte laten om te voelen en te interpreteren.

Kunst is een uitnodiging, geen instructie. Mijn werk moet een plek zijn waar iets kan gebeuren, waar interpretatie en ervaring vrij zijn. Niet om te overtuigen, maar om te openen.

Dat ze niet alleen kijken, maar blijven kijken. Dat ze zichzelf betrappen op interpretatie.

Ik wil dat mensen even blijven hangen in dat moment waarin het nog niet klopt. Waarin ze voelen: er is iets anders.

Ik maak geen beeld om af te sluiten.

Ik maak een beeld om te openen.”

---

SELECTIE VAN 5 KUNSTWERKEN VAN MAARTEN CAESENS: